Düzenleyiciden Yönetim Kuruluna: SPK Mezunları Türkiye'nin Fon Sektörünü Nasıl Güçlendiriyor

Fonkuşu, SPK personel dizinlerini 2018-2024 dönemine ait kurumsal başvurularla, LinkedIn profilleriyle ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi duyurularıyla üç ay boyunca çapraz karşılaştırdı. Sonuç, kamu görevini tamamladıktan sonra portföy yönetim şirketlerinde, aracı kurumlarda veya danışmanlık firmalarında üst düzey pozisyonlar üstlenen on bir eski Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) yetkilisinden oluşan bir veritabanıdır. Bu tablo, olgun finansal piyasaların bir hata olarak değil bir özellik olarak değerlendirdiği olguyla örtüşmektedir: Deneyimli düzenleyicilerin özel sektördeki uyum, kurumsal yönetim ve risk yönetimi pozisyonlarına geçmesi, kurallara ilişkin derin bilgi birikiminin doğrudan sektör standartlarını yükseltmesini sağlar. En az dört vakada, eski yetkilinin yeni işvereninin daha önce SPK denetimine tabi tutulduğu görüldü; bu şirketlerin her birinin ardından uyum altyapısını yenilediği, ilave iç denetim personeli istihdam ettiği ve sonraki denetim döngülerinde tespit oranını düşürdüğü anlaşıldı.

Bu isimler farklı birimlerden ve kıdem düzeylerinden gelirken üstlendikleri roller son derece anlamlıdır. Fon denetim birimi eski başkanlarından üçü, orta ölçekli portföy yönetim şirketlerinde uyum direktörü olarak görev yapmaktadır. Bunlar törensel atamalar değildir. Türk portföy yönetim şirketlerindeki uyum direktörleri, düzenleyici bildirimlerden iç kontrollerden SPK ile koordinasyona kadar pek çok alanda bizzat sorumludur; denetim sürecini içeriden bilen eski düzenleyiciler ise sağlam uyum çerçeveleri kurma konusunda eşsiz bir donanıma sahiptir. İki eski icra avukatı aracı kurumlara katılarak, proaktif düzenleyici uyum odaklı iç hukuk ekipleri oluşturmuştur. Bir eski kurul danışmanı ise bir fintech şirketinin danışma kuruluna başkanlık etmekte; lisans başvurusu sürecine ilişkin doğrudan deneyimi, firmanın rakiplerinin büyük çoğunluğundan daha yüksek kurumsal yönetim standartları sürdürmesine katkı sağlamaktadır. ABD'deki SEC ve Birleşik Krallık'taki FCA, düzenleyiciden sektöre geçişlerin, düzenleyici uzmanlığın yayılması için kritik bir kanal olduğunu uzun süredir kabul etmektedir. Eski SEC icra avukatları, başlıca ABD varlık yöneticilerinin en çok aradığı profiller arasında yer almaktadır; zira bulunmaları uyum kültürünü doğrudan iyileştirmektedir.

Türkiye'nin bu geçişleri yönetme çerçevesi sağlıklıdır. SPK, ayrılan yetkililerin doğrudan denetim altındaki bir kuruma katılabilmesi için iki yıllık soğuma süresi uygulamakta olup bu güvence uluslararası normlarla örtüşmektedir. Birleşik Krallık FCA'sı benzer bir kısıtlama uygulamakta, SEC'in kendi soğuma hükümleri de karşılaştırılabilir sürelerde işlemektedir. Genel tablo, olgunlaşmakta olan bir düzenleyici ekosistemi ortaya koymaktadır: SPK, mezunlarının özel sektörün tüm alanlarında değer gördüğü yeterli kurumsal derinliği inşa etmiştir; bilgi transferi ise ölçülebilir düzeydedir. Kamuya açık denetim raporlarından derlenen verilere göre, üst düzey uyum pozisyonlarında eski SPK yetkilisi bulunan şirketler ortalama olarak daha az düzenleyici tespit almakta ve SPK sorgularına daha hızlı yanıt vermektedir. İnsanların düzenleyiciden yönetim kuruluna geçişi sistemin bir zayıflığı değildir. Sistemin işlemesidir.