Türkiye'nin Teknoloji Fonları: Bireysel Yatırımcılara Küresel Piyasaların Kapılarını Açmak

TEFAS'ta adında "teknoloji", "inovasyon" veya "dijital" geçen herhangi bir Türk fonunun (şu anda bunlardan 34'ü var) portföy açıklamalarını açın ve basit bir örtüşme analizi yapın. 27'sinin Apple, Microsoft, Nvidia ve Alphabet hisselerini taşıdığını göreceksiniz. Yirmi ikisi, Muhteşem Yedili olarak adlandırılan tüm yedi hisseyi birden tutuyor. Bu 34 fonun ilk on varlığındaki medyan örtüşme oranı yüzde 74. Yüzeysel bakıldığında bu bir tekrar gibi görünüyor: onlarca fon, aynı ABD mega-cap teknoloji hisselerinden oluşan sepeti yeniden paketliyor. Ancak tablo, bu fonların yatırımcıları açısından gerçekte ne ifade ettiği düşünüldüğünde daha nüanslı bir hal alıyor. Türk bireysel yatırımcıların büyük çoğunluğu için ABD hisselerini doğrudan satın almak, bir dizi güçlükle dolu bir süreçtir: yurt dışında aracı kurum hesabı açmak, Türkiye'nin sermaye akış rejimi altında döviz transferlerinin bürokratik labirentinde yol bulmak, sınır ötesi vergi raporlamasını yönetmek ve düzenlemeye tabi olmayan yabancı bir platformun karşı taraf riskini üstlenmek. Türkiye'nin teknoloji fonları, tüm örtüşmeleriyle birlikte bu engelleri ortadan kaldırıyor. Tek bir TEFAS işlemiyle dünyanın en önemli teknoloji şirketlerine TL cinsinden, yerel denetime tabi, vergi avantajlı bir araç üzerinden erişim sağlıyorlar.

Bu fonların maruziyet sağlama mekanizması anlamaya değer. Fonların büyük çoğunluğu ABD hisselerini doğrudan satın almıyor. Bunun yerine, kendi içinde ayrı bir ücret katmanı oluşturan Lüksemburg veya İrlanda merkezli ETF'lerin ve UCITS fonlarının katılma belgelerini alıyorlar. Türk fon daha sonra kendi yönetim ücretini bunun üstüne ekliyor. Bu yapı, yüzde 0,03 talep eden ABD borsasında işlem gören bir ETF ile karşılaştırıldığında yıllık yüzde 2,5 ile yüzde 3,5 arasına çıkabilen bir toplam maliyet yükü ortaya koyuyor. Bu maliyet farkı gerçektir ve uzun vadeli elde tutma dönemlerinde önem taşır. Ancak yatırımcının karşılığında elde ettikleriyle de değerlendirilmesi gerekir: SPK tarafından yerel düzenleyici denetim, Türkiye'nin yurt içi fon kazançlarına yönelik elverişli vergi muamelesinden yararlanan bir fon yapısı, otomatik döviz dönüşümü ve portföyünün geri kalanıyla birlikte TEFAS üzerinden işlem yapmanın sağladığı pratiklik. Emeklilik portföyünün yüzde 10 veya 15'ini küresel teknolojiye ayıran bir yatırımcı için, sınır ötesi aracı kurum hesaplarını yönetecek finansal okuryazarlığı ya da eğilimi olmayan yatırımcılar söz konusu olduğunda, yurt içinde kurulu bir fonun sunduğu kolaylık ve düzenleyici koruma, kendin yap yurt dışı yaklaşımına kıyasla daha yüksek maliyeti pekâlâ haklı kılabilir.

Bununla birlikte sektörün olgunlaşmaya alanı var ve buna ilişkin işaretler de mevcut. SPK'nın gelişen açıklama gereklilikleri, yatırımcıların TEFAS'taki fonları ücret, portföy örtüşmesi ve maliyet sonrası performans temelinde daha kolay karşılaştırmasını sağlıyor; bu durum doğal olarak portföylerini farklılaştıran ya da fiyat rekabetine giren yöneticileri ödüllendirmeli. Birkaç yeni oyuncu, kendilerini açıkça yüksek maliyetli rakiplere karşı konumlandırarak yüzde 1,5'in altında yönetim ücretiyle teknoloji fonları piyasaya sürdü. Kimi fonlar, orta ölçekli teknoloji şirketlerine yönelik ağırlık artırarak, siber güvenlik veya yapay zekâ alt sektörlerine odaklanarak ya da ABD maruziyetini Asya teknoloji piyasalarıyla harmanlayarak gerçek portföy inşası yoluyla kendilerini farklılaştırmaya başlıyor. Örtüşme sorunu gerçektir; ancak aynı zamanda genç ve hızlı büyüyen bir piyasa segmentinin kaçınılmaz bir özelliğidir. ABD'de 1990'larda neredeyse özdeş S&P 500 endeks fonlarının çoğalması benzer eleştirilerle karşılaşmıştı; oysa ardından gelen rekabet nihayetinde gider oranlarını sıfıra yakın düzeylere indirdi. Türkiye'nin teknoloji fonu segmenti benzer bir yörüngede ilerliyor. TEFAS'taki 34 fon bugün, Türk bireysel yatırımcıların küresel inovasyona geniş ve düzenlenmiş erişim kazandığı ve sağlayıcılar arasındaki rekabetin maliyetleri düşürüp ürün kalitesini yükselttiği bir hikâyenin ilk bölümünü temsil ediyor.